Bu'alo

Bu'alo (Ficus septica) tanggulo Bahasa Indonesia Awar-awar deuyito delo pilomulo tuwewu letuwota kerabat lulu'o , anggota famili Moraceae.perdu meyambo bungoliyo keke'i boti biasaliyo he'odungga to o'ayuwa hiyambungo meyambo to tambati-tambatiala to hila-hilayo,to mo'a'amila yilandala Malesia ngopohiyaliyo Semenanjung Malaya.

Bagian buah Bu'alo (Ficus septica)

Tanggulo lokal

Tanggulo-tanggulo to walungo boti deuyito yito tanggulo to lipu-lipuwalo bo'odelo ;

awar-awar (bahasa Jawa), (bahasa Bali); bar-abar (bahasa Madura); ki ciyat (bahasa Sunda); sirih popar (Ambon|Amb); daussalo (bahasa Bugis); tobo-tobo (bahasa Makassar); tagalolo (Minahasa), (Ternate); bobulutu (Galela).

Huna

Wa'ato,wolo tangi uhendo-hendohe to dungiyo wawu hungoliyo pilarcayaliyo ohunaliyo wunemo. To Filipina, Dungiyo hepopohunaliyo wunemo rematik ,wawu hepomancingiliyo wulato mokaluwari (sudorifika)mo'ohelo ngongoto lunggongo. wa'atiyo hepopohunaliyo mowali pomoluliyo alipo lopobu,wawu uyilaheliyo popohunaliyo mopo'o lancar loloyili(diuretika). to Papua Nugini, dungiyo hepopohunaliyo mohunema ta huwo-huwodulo (Pilek),Motembedu,polipitoliyo wawu panyaki sababu lo bakteri wawu jamur;pitango wa'ato meyambo dungiyo ulawuwalo wolo taluhu yilumolo pohunema desentri meyambo hemongili-ngili (diare).wa'aoto lutoyo'olo ,ulawuwalo wolo tabu lobongo ,yilumolo timi'idu dulahu mopo'oluli infeksi tambali lohepoluwala lololoyili.

Wa'ato siri boppar boti, menurut le Rumphius, mowali popohunaliyo wunemo lo anti lo pedi (antidota);bo'odelo u mongatasi lo'ala racungi yilonga uponula meyambo huhemo ,meyambo yilelu lo kasubi bitule (gadung). wa'atiyo ulawuwalo wolo taluhu wa'ato lambi suwanggi wawu wa'ato padengo, hepopohunaliyo olo pomancingiliyo motu'o (emetika). tangiliyo molalito ,mo'obohe wanu medutu to alipo ,boli odito mowali popohunalo mongatasi herpes ,Lolapo,meyambo panyaki alipo dila ta moluli-molulima'o.

To mulolomayi ,tangi lodungo bu'alo patuwalo todelomo peyahu'o wawu olo tetesiyolo pohunema ta bungolo.wa'atiyo mowali anti lo racungi wanu obisowa lotola obisa.dungiyo,lapata'o diproses,mowali olo popohunalo mowali subal meyambo pongulawu candu.