Lompat ke isi

Lembetu'e

Lonto Wikipedia, ensiklopedia pereyi bahasa Hulontalo
Buah Belimbing Wuluh
Lembetu'e

Lembetu'e (Averrhoa Bilimbi Linn) yito pilomulo odelo batango ayu hulinta ngope'e lonto genus Averrhoa, famili Oxalidaceae[1]. Lembetu'e momungo, wawu hungoliyo mowali aalolo meenggo dabo molotingo lamitiyo. Hungo lo lembetu'e mowali pongulawu to sayori. Pilomulo botiya asaliliyo lonto Kepulauan Maluku wawu maa lololadu to lipu-lipuwalo, to Indonesia wawu Asia Tenggara, sambe maa tilunggula ode benua Amerika. Lembetu'e onggo nogongala'a wolo Balimbi

Deskripsi

[boli'a | boli'a bungo]

Lembetu'e de'uyito-yito bungo ayu hungoliyo u molanggato sambe 5 meteri.[2] Batangiyo dila boti damango, garisi lohungiyo 30 sentimeteri. Tiyo mo'alato wawu hemai-maila, tangoliyo bo ngoidi, wawu condong ode yitato. tango bohu lambutoiyo aruti, odelo beledu wawu sakutalti muda warnaliyo.[3] Dungiyo tersusun todelomo bentuk ganda. Bentukliyo kiki'o, bo odelo putito wawu daataliyo 21–45 cm. Dungiyo maso-maso majemuk, menyirip, wawu ganjili.[4] Wala'o dungiyo o tango molimbu'o, bentukliyo hululo putito sambe jorong, ujungi molalito, bungoliyo hulu-hululo, bihiyo rata. Ukuran lo dungiyo deuyito-yito : 2-10 cm × 1–3 cm. Tiyo warnaliyo moyidu, wawu tudulo tibawa warnaliyo moyidu muda.[3] to tiap dungiyo woluwo 11-37 wala'o dungo u selang-seling meyalo stegah papangeya wawu bentukliyo oval.

Tanggulo To lipu-lipuwalo

[boli'a | boli'a bungo]

Lembetu'e botiya woluwo hitumola to lipu-lipuwalo wolo tanggula odelo to walungiyo botiya:

  • Bahasa Pelembang: Belembeng Wuluh/Besi
  • Bahasa Aceh: Limèng eungkot, boh limèng
  • Bahasa Gayo: selemeng
  • Bahasa Batak: asom, belimbing, balimbingan
  • Bahasa Nias: malimbi
  • Bahasa Minangkabau: Asam Tunjuak
  • Bahasa Melayu: belimbing asam
  • Bahasa Sunda: calincing, balingbing
  • Bahasa Jawa: blimbing wuluh

Hunaliyo

[boli'a | boli'a bungo]

Dungo lo lembetu'e u wanto-wantonhe senyawa tannin, saponin wawu flavonoid mowali popohunaliyo mowali insektisida alami ode wulodu grayak.[5] uwewoma'o boyito, hungo lo lembetu'e juga dapat hepopohunliyo to delomo mohutu sabongi lo pohuheta pingge .[6]

Referensi

[boli'a | boli'a bungo]
  1. https://ejurnal.umri.ac.id/index.php/photon/article/view/4710
  2. Sastrapradja et al. 1981, hlm. 17.
  3. 1 2 Dalimartha 2008, hlm. 6-10.
  4. Dharma 1987, hlm. 45-46.
  5. Herlina, Nofripa; Pratikasari, Tria; Gesriantuti, Novia (2023-05-30). "Uji Toksisitas Ekstrak Daun Belimbing Wuluh (Averrhoa bilimbi L.) terhadap Ulat Grayak (Spodoptera frugiperda)". Photon: Jurnal Sain dan Kesehatan (dalam bahasa Indonesia). 13 (2): 1–8. doi:10.37859/jp.v13i2.4710. ISSN 2579-5953.
  6. Darajat, Zakiyah; Ranggina, Dian; Pampang, Harun; Lamuru, Afriyanti S.; Yunus, Muhammad Arham; Ole, Maria Assumpta Nogo; Nurfiansyah, Nurfiansyah (2022-09-30). "Pemanfaatan Ekstrak Belimbing Wuluh (Avverhoa bilimbi L.) Menjadi Sabun Cuci Piring". COVIT (Community Service of Tambusai) (dalam bahasa Inggris). 2 (2): 420–425. doi:10.31004/covit.v2i2.18389. ISSN 2807-1409.