Lompat ke isi

Lembetu'e

Lonto Wikipedia, ensiklopedia pereyi bahasa Hulontalo
Pilobale lonto Lembetue
Buah Belimbing Wuluh
Lembetu'e

Lembetu'e (Averrhoa Bilimbi Linn) yito pilomulo odelo batango ayu hulinta ngope'e lonto genus Averrhoa, famili Oxalidaceae[1]. Lembetu'e momungo, wawu hungoliyo mowali aalolo meenggo dabo molotingo lamitiyo. Hungo lo lembetu'e mowali pongulawu to sayori. Pilomulo botiya asaliliyo lonto Kepulauan Maluku wawu maa lololadu to lipu-lipuwalo, to Indonesia wawu Asia Tenggara, sambe maa tilunggula ode benua Amerika. Lembetu'e onggo nogongala'a wolo Balimbi

Deskripsi

[boli'a | boli'a bungo]

Lembetu'e de'uyito-yito bungo ayu hungoliyo u molanggato sambe 5 meteri.[2] Batangiyo dila boti damango, garisi lohungiyo 30 sentimeteri. Tiyo mo'alato wawu hemai-maila, tangoliyo bo ngoidi, wawu condong ode yitato. tango bohu lambutoiyo aruti, odelo beledu wawu sakutalti muda warnaliyo.[3] Dungiyo tersusun todelomo bentuk ganda. Bentukliyo kiki'o, bo odelo putito wawu daataliyo 21–45 cm. Dungiyo maso-maso majemuk, menyirip, wawu ganjili.[4] Wala'o dungiyo o tango molimbu'o, bentukliyo hululo putito sambe jorong, ujungi molalito, bungoliyo hulu-hululo, bihiyo rata. Ukuran lo dungiyo deuyito-yito : 2-10 cm × 1–3 cm. Tiyo warnaliyo moyidu, wawu tudulo tibawa warnaliyo moyidu muda.[3] to tiap dungiyo woluwo 11-37 wala'o dungo u selang-seling meyalo stegah papangeya wawu bentukliyo oval.

Tanggulo To lipu-lipuwalo

[boli'a | boli'a bungo]

Lembetu'e botiya woluwo hitumola to lipu-lipuwalo wolo tanggula odelo to walungiyo botiya:

  • Bahasa Pelembang: Belembeng Wuluh/Besi
  • Bahasa Aceh: Limèng eungkot, boh limèng
  • Bahasa Gayo: selemeng
  • Bahasa Batak: asom, belimbing, balimbingan
  • Bahasa Nias: malimbi
  • Bahasa Minangkabau: Asam Tunjuak
  • Bahasa Melayu: belimbing asam
  • Bahasa Sunda: calincing, balingbing
  • Bahasa Jawa: blimbing wuluh

Hunaliyo

[boli'a | boli'a bungo]

Dungo lo lembetu'e u wanto-wantonhe senyawa tannin, saponin wawu flavonoid mowali popohunaliyo mowali insektisida alami ode wulodu grayak.[5] uwewoma'o boyito, hungo lo lembetu'e juga dapat hepopohunliyo to delomo mohutu sabongi lo pohuheta pingge .[6]

Referensi

[boli'a | boli'a bungo]
  1. https://ejurnal.umri.ac.id/index.php/photon/article/view/4710
  2. Sastrapradja et al. 1981, hlm. 17.
  3. 1 2 Dalimartha 2008, hlm. 6-10.
  4. Dharma 1987, hlm. 45-46.
  5. Herlina, Nofripa; Pratikasari, Tria; Gesriantuti, Novia (2023-05-30). "Uji Toksisitas Ekstrak Daun Belimbing Wuluh (Averrhoa bilimbi L.) terhadap Ulat Grayak (Spodoptera frugiperda)". Photon: Jurnal Sain dan Kesehatan (dalam bahasa Indonesia). 13 (2): 1–8. doi:10.37859/jp.v13i2.4710. ISSN 2579-5953.
  6. Darajat, Zakiyah; Ranggina, Dian; Pampang, Harun; Lamuru, Afriyanti S.; Yunus, Muhammad Arham; Ole, Maria Assumpta Nogo; Nurfiansyah, Nurfiansyah (2022-09-30). "Pemanfaatan Ekstrak Belimbing Wuluh (Avverhoa bilimbi L.) Menjadi Sabun Cuci Piring". COVIT (Community Service of Tambusai) (dalam bahasa Inggris). 2 (2): 420–425. doi:10.31004/covit.v2i2.18389. ISSN 2807-1409.