Loyio la'i
Amaranthus viridis tangguliyo to bahasa lo hulantalo 'Layio La'i deuyito-yito spesies kosmopolitan to delomo keluarga botani Amaranthaceae wawu umumliyo otawa lowali bayam kecil meyalibayam raja.
Katarangani
[boli'a | boli'a bungo]Loyio la'i de'uyito-yito pilomulo otawunuliyo wolo batangiyo tihu-tihulo warnaliyo moyidumo u tumumulo to sekitar 60–80 langgatiyo cm. dadata tangoliyo helumenetomayi lonto bungoliyo, wawu dungiyo hululo putito, 3–6 hayaiyo cm, 2–4 tanggaliyo cm, wolo haya'o panggeyango dungiyo sekitar 5 cm. Pilomulo botiye woluwo malai terminal wolo tango ngo'idi, wawu bunga kiki'o warna moyidu wolo totolu benang sari.[1]
Tanggulo to lipu-lipuwalo
[boli'a | boli'a bungo]Loyio La'i tilanggulaliyo lowali sayori yilahe meyalo mowali sayori to dadata lo pitango dunia.
To nogara Manipur India Timur Laut, otawa mowali cheng-kruk ; uyito olo alolo mowali sayori to India Selatan khususnya di Kerala, ilotawa lowali kuppacheera കുപ്പച്ചീര. utiye sayori umum to delomo tubu lo Bengali, u hetanggulaliyo note shak ("shak" artiliyo sayuran berdaun). utiye de'uyito-yito u malowali umum hepopohunaliyo to delomo tubu lo Odia lowali Saaga, de'uyito-yito lowali Kosila Saaga meyalo Marshi Saag to kambungu.
Tiyo olo alolo mowali sayori to mohelungolo bagiani to Afrika.[2] Dungoliyo lo pilomulo botiye, u otawa lowali Transl massaagu to Bahasa Maladewa Dhivehi, ma pilopohunaliyo to delomo u'alolo Maladewa orang Maladewa selama berabad-abad to delomo u'alolo odelo Mas Huni|mas huni. tanggulo Yoruba to Afrika Barat uwolo pilomulo botiye de'uyito-yito Ewe Tete wawu hepopohunaliyo u patuju mohunemo wawu spiritual.
Huna
[boli'a | boli'a bungo]To abad ke-19 Loyio La'i, meyalo bayam raja de'uyito-yito tala tuwawu u'alo to Australia. Ahli botani Joseph Perawan Joseph Maiden lo luladu to tawunu 1889: "Utiye de'uyito-yito pengganti bayam jepang u sangat mopiyohu, lebe unggul lonto ngopita damango lo dungo bit putih u hepoatliliyo uwolo bayam to Sydney. To mimbihu lo bayam jepang, dungo botiye tampaknya paling motutuwawuwa wolo dungo jelatang yilahe, wanu donggo muda hepopohunaliyo to Enggeleti, wawu mopihe da'a. Loyio la;i boihe musi tubuwolo odelo bayam jepang wawu modelowa wolo lebe ilotawa ma'o bayam raja, pasti ma populer, dabo to wolota lo tawu u hepomujiya mungkin hemo nganggapu mopo'o wopa martabati limongoliyo wanu woluwo wumbuta wolo puputo liar." [3]
Loyio La'i oluwo himbuga lo batu kaca u mowali alolo, u mowali alolo lowali u'alo mohelo meyalo hepopohunaliyo to delomo lo biskoyi. Buburu mowali mopuhutuwolo wolo molahe botuliyo to delomo taluhu. hihihede lo bayam uwewoliyo, botuliyo gambangi paneniyolo wolo cara momali bagian lo botuliyo u ma lo lutu to wolota lo jari.
Loyio La'i hepopohunaliyo ramuan wunemo to delomo pohunemo Ayurweda Ayurveda tradisional, wolo tanggulo Bahasa Sanskerta Sansekerta Tanduliya .[4]
Referensi
[boli'a | boli'a bungo]- ↑ Tanaka, Yoshitaka; Van Ke, Nguyen (2007). Edible Wild Plants of Vietnam: The Bountiful Garden. Thailand: Orchid Press. hlm. 24. ISBN 978-9745240896.
- ↑ Grubben, G.J.H. & Denton, O.A. (2004) Plant Resources of Tropical Africa 2. Vegetables. PROTA Foundation, Wageningen; Backhuys, Leiden; CTA, Wageningen.
- ↑ J. H. Maiden (1889). The useful native plants of Australia : Including Tasmania. Turner and Henderson, Sydney.
- ↑ R.V. Nair, Controversial drug plants